Słownik praw człowieka

 

 

Akcja afirmatywna - Działania podjęte przez rząd lub prywatnych przedsiębiorców, aby uregulować wypadki dyskryminacji z przeszłości w edukacji, pracy i promowanie działań przeciwko kobietom lub osobom określonej rasy, grupom etnicznym i religijnym, czy przeciwko niepełnosprawnym.

Arbitraż - Proces, dzięki któremu strony konfliktu, zamiast rozprawy w sądzie, proszą osobę trzecią o wysłuchanie ich racji i następnie podjęcie decyzji, której obiecają się podporządkować.

Deklaracja - Postanowienie prawne lub ogłoszenie o zajęciu stanowiska.

Demokracja - Władza sprawowana przez ludzi w danym państwie - bezpośrednio lub na zasadzie przedstawicielskiej.

Dyskryminacja - Wyróżnienie ludzi pod względem rasowej, kulturowej, etnicznej, narodowej, seksualnej orientacji, religii, kalectwa fizycznego i cech innych niż jednostkowe.

Ekonomia - Czynniki dotyczące produkcji, rozwoju i zarządzania bogactwem materialnym.

Gwarancje prawne - Gwarancje, które są ustanowione w prawie i mogą być bronione i których można dochodzić przed sądem.

Kara śmierci - Odebranie komuś życia ustanowione prawnie przez państwo jako kara za zbrodnie.

Karta praw - Twierdzenie w konstytucji o prawach człowieka lub prawach obywatelskich, które gwarantuje ochronę przed ingerencją ze strony rządów.

Konstytucja - Zbiór praw, które rządzą działalnością danego państwa lub organizacji.

Konwencja - 1. W sensie ang. Covenant - formalnoprawna umowa taka jak Międzynarodowa Konwencja Praw Obywatelskich i Politycznych czy Międzynarodowa Konwencja Praw Ekonomicznych, Społecznych i Kulturowych. 2. W sensie ang. Convention - Międzynarodowa umowa zajmująca się specyficznymi problemami.

Ludobójstwo - Systematyczne mordowanie ludzi oparte na czynnikach rasowych czy etnicznych.

Lustrator - Niezależna, nieuprzedzona osoba, która prowadzi dochodzenie w sprawie skarg.

Mediacje - Proces, w ramach którego osoba trzecia pomaga skłóconym stronom rozwiązać ich konflikt dyskutując o tej sprawie, aż obydwie strony wyrażą zadowolenie z rozwiązania.

Nacjonalizacja - Przejęcie i zarządzanie prywatnym przemysłem czy instytucjami przez rząd.

Negocjacje - Proces na podstawie którego skłóceni ludzie dyskutują ze sobą, by dojść do porozumienia co do problemu, który ich poróżnił.

Ograniczony rząd - Restrykcje nałożone na władzę rządu, przeważnie dokonane prze konstytucję.

Partycypacja - Branie udziału w życiu publicznym wspólnoty lub społeczeństwa.

Podział władzy - Rozdzielenie władzy na trzy odrębne dziedziny rządu: władza legislacyjna, który zajmuje się stanowieniem prawa; władza wykonawcza, która wciela prawo w życie; i władza sądownicza - zajmuje się karaniem tych, którzy łamią prawo i rozwiązywaniem sporów.

Prawa człowieka - Prawa, które powszechnie należą do ludzi niezależnie od ich płci, rasy, koloru skóry, języka, pochodzenia narodowego, wieku, klasy, religii czy przekonań politycznych.

Prawa do rozwoju - Prawa grup, aby mogły się one rozwijać w sposób kulturowy, polityczny i ekonomiczny.

Prawa ekologiczne - Prawa ludzi do życia w warunkach, które są zdrowe i bezpieczne.

Prawa ekonomiczne - Prawa, które dotyczą produkowania, rozwoju i zarządzania dobrami jako konieczności do przeżycia.

Prawa kulturowe - Prawo do zachowania czyjejś tożsamości kulturowej i do rozwoju.

Prawa moralne - Prawa oparte na ogólnych zasadach bezstronności i sprawiedliwości.

Prawa naturalne - Prawa należące do ludzi po prostu dlatego, że są oni ludźmi.

Prawa obywatelskie - Prawa obywateli do wolności i równości (na przykład, swoboda dostępu do informacji czy prawo wyborcze).

Prawa polityczne - Prawa ludzi do uczestnictwa w życiu politycznym ich wspólnot czy społeczeństw na przykład przez głosowanie za ich rządem.

Prawa społeczne - Prawa, które zapewniają ludziom bezpieczeństwo, gdy żyją oni razem lub uczą się razem, na przykład w rodzinach, szkołach i innych instytucjach.

Prawa wspólnotowe - Prawa grup w celu ochrony ich interesów i tożsamości.

Rządy prawa - Żadna osoba, nieważne czy przedstawiciel rządu, król czy prezydent, nie jest ponad prawem. Od tych, którzy rządzą, jak i od tych, którzy są rządzeni wymaga się stosowania do tego samego prawa.

Społeczeństwo - Ludzie żyjący razem we wspólnotach.

Suwerenność państwowa - Rząd państwa ma ostateczne prawo do określania, co jest realizowane w ramach jego jurysdykcji.

Swoboda wyrazu - Brak ograniczeń w deklarowaniu swoich poglądów w formie pisemnej czy za pomocą innych mediów, oraz prawo do otrzymywania, jak i przekazywania idei.

Tubylcy - Ludzie, którzy są pierwotnymi lub naturalnymi mieszkańcami państwa.

Zaginięcia - Wyrażenie używane na określenie sytuacji, kiedy ludzie znikają, ponieważ zostali zabici lub uwięzieni potajemnie przez rząd czy inną organizację.

 

 

 
 
Wrocław, 10.07.2000