Nowe wartości.
Narodziny nowoczesnej teorii politycznej (kontekst suwerenności)

 

1. Etyczny wymiar odkrycia jednostki (Luter)
  • ukierunkowanie pragnień - wszystko jest złe, tylko łaska jest dobra: cięcie na świat rzeczywisty i boski, ale stworzenie dla życia w porządku ekonomicznym (absolutna wymiana - nie w sieci cechów) i politycznym (absolutne państwo - jednostka nie w społeczeństwie, wspólnocie);
  • samotność wobec śmierci;
  • obowiązki - powinności (pragnienia): Arystoteles - dobre, bo w ramach rozumu praktycznego; dla Lutra nie ma rozumu praktycznego, nie ma sylogizmu praktycznego i przesłanki większej; pragnienia to efekt zepsucia;
  • trzy pojęcia moralne:

- reguły bez uzasadnienia, ale absolutne;

- jednostka suwerenna;

- świecka władza (kierowanie się wobec autonomicznych norm - początki suwerenności - Bodin);

2. Wymiar polityczny odkrycia jednostki (Machiavelli):

  • Realpolitik - samostanowienie nie w ramach prawa naturalnego, ale w perspektywie historii (warunków politycznych);
  • nikczemni ludzie - wszyscy - mogą łamać reguły zawsze, dlatego potrzebna technika polityki;
  • czyny nie jako czyny same w sobie, ale co mogą ze sobą przynieść (konsekwencjalizm);
  • prawa - oddzielenie nie tyle etyki od polityki, co życia prywatnego od publicznego;
  • etyka związana z polityką - cnoty polityczne, republikanizm, aby odpowiednio zdefiniować możliwość (niemożliwość) ingerencji państwa w życie prywatne;
  • brak idei sprawiedliwości (Spinoza - wolność i racjonalność, a nie sprawiedliwość i racjonalność);

2. Pytanie o zło w polityce

  • jednostka - podstawowy element społeczeństwa;
  • władza - najważniejszy cel;
  • Bóg - nieusuwalny element, ale nieistotny w ramach reguł politycznych;
  • natura ludzka - przedmiot wszelkich zmian, relatywizm;
  • zagrożenie - pieniądz może zacząć regulować stosunki społeczne; suwerenna władza zagrożona przez parlamentaryzm (walka ugrupowań polityczno-ekonomicznych);
  • potrzeba uzasadnienia władzy - teoria autorytetu (władzy);
  • boskie prawo króla czy historyczne precedensy (Machiavelli)?
  • Hobbes - analiza metodologiczna społeczeństwa: rozkład na składniki pierwsze -> jednostki (pragnienie panowania plus strach przed śmiercią); nie ma moralności poza regułami, jak działać, aby przetrwać -> rywalizacja; umowa społeczna: etyka -> egoizm - altruizm, racjonalność etyki, wolność (Spinoza -> wolność w ramach deterministycznych);
 
 
Wrocław, 10.07.2000